لَأَقْعُدَنَّ لَهُمْ صِراطَكَ الْمُسْتَقِيمَ * ثُمَّ لَآتِيَنَّهُمْ مِنْ بَيْنِ أَيْدِيهِمْ وَ مِنْ خَلْفِهِمْ وَ عَنْ أَيْمانِهِمْ وَ عَنْ شَمائِلِهِمْ وَ لا تَجِدُ أَكْثَرَهُمْ شاكِرِينَ . ( سورهء أعراف ، آيه 16 و 17 ) در اينجا خدا خبر داده است كه شيطان از ناحيهء عواطف نفسانيّه ، از خوف و رجاء و آرزو و آمال و شهوت و غضب در آنها تصرّف مىكند ؛ پس از آن در افكارشان و در اراده و اختيارشان كه از اين امور سرچشمه مىگيرد . همان‌طور كه هم ترازو و هم ميزان است با آن آيه ، اين گفتار خداوند : قالَ رَبِّ بِما أَغْوَيْتَنِي لَأُزَيِّنَنَّ لَهُمْ فِي الْأَرْضِ . ( سورهء حجر ، آيه 39 ) يعنى من براى انسان زينت مىدهم امور باطلهء رديّهء زشت و قبيح را با زخارف و زينتهاى مهيّا شده ، از تعلّق عواطفى كه ايشان را بسوى متابعت آنها فرا مىخواند . و من بواسطهء اين امور مىباشد كه آنان را اغواء مىكنم . مانند زنا مثلًا ، كه در نخستين وهله انسان تصوّرش را مىكند ، و سپس شهوت آن را در نظرش زينت مىدهد ، و بواسطهء آن زينتِ نيرومند ، محذورى كه در ارتكاب آن در دل انسان خطور مىكند ضعيف مىگردد ؛ آنگاه تصديقش را مىنمايد و دست به ارتكابش مىآلايد . و نظير اين ، گفتار خداست : يَعِدُهُمْ وَ يُمَنِّيهِمْ وَ ما يَعِدُهُمُ الشَّيْطانُ إِلَّا غُرُوراً . ( سورهء نساء ، آيه 120 ) « إبليس به انسان وعده مىدهد ، و به آرزوهاى باطله فرا مىخواند ؛ درصورتىكه إبليس وعده نمىدهد مگر از روى مكر و غرور و فريب . » و گفتار خدا : فَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطانُ أَعْمالَهُمْ . ( سورهء نحل ، آيه 63 ) « پس زينت داد براى ايشان شيطان اعمالشان را . » تمام اين مطالب - به‌طورىكه مشاهده مىكنى - دلالت دارد بر آنكه ميدان